O amser Alfred Fawr, hyd at ei farwolaeth yn 899 a.d, hyd at amser Edward 1af a farwodd yn 1307 mi roedd yna mintiau frenhinol symudol.
Erbyn cychwyn theyrnasiad Edward 1af, wnaeth y brennin sylweddoli fod y pobl oedd yn torri’r arian i’r frenin, yn torri darnau o’r arian i ffwrdd a felly yn di brisio gwerth yr arian. Fellly aeth ati i ardaleithio y mintiau.
Daw’r ddarn arian gyntaf o oes Alfred Fawr, mae ei enw ar un ochr o’r darn arian a marc y mint ar yr ochr arall, yn yr achos yma marc mint Exeter ger Wessex yw’r marc.
Daw’r ail ddarn arian o oesoedd y Gwrthryfeloedd yn Lloegr, 1135-54. Y darn arian yma yw’r unig darn arian i ddal dynes a dyn ar yr un ochr o’r darn yn hanes Lloegr. Y rheswm am hyn yw fod y Brenin Stephen wedi cael ei ddal gan Robert o Gloucester, a talodd ei gwraig, Matilda swm o arian i’w rhyddhau.
Daw’r trydydd darn arian o oes Henry yr 2il, mab yr Ymerodraethaes Matilda a Geoffrey o Anjou. Mi roedd efo sawl perthynas yn Cymru ac Iwerddon, megis y Fritzhenry’s a Fritzgeralds. Rhyfelodd yn Iwerddon, ac yna ddychwelodd adref I Cymru lle ysgrifennodd Gerald Cambraisis sawl stori amdano.
Daw’r pedwerydd darn arian o oes Edward y 1af, cafodd ei adnabod yn well fel “Morthwyl yr Alban” neu “Longshanks”. Mae’n bosib mae Edward oedd y cadfridog gorau a welodd Lloegr erioed. Ymladdodd mewn rhyfeloedd yn Ewrop, Cymru, yr Alban, ac fe aeth ar crwsâd.
Daw’r pumed darn arian o oes Edward yr 2il a cafodd ei eni yn Caernarfon yn 1284, a cafodd ei coroni fel Tywysog Cymru, ddaeth yn frenin yn 1307 a cafodd pedwar plentyn yn pennodol, Edward y 3ydd a ddilynodd yn llwybr ei daid. Cafodd Edward yr 2ill ei lofruddio yn erchyll tra yn aros yn Castell Berkley yn 1327.
Back